Орчны шинжилгээний мэдээ > Гадаргын усны чанар

Архангай аймгийн гадаргын усны чанарын 2019 оны 6 дугаар сарын тойм

Шинэчлэгдсэн: 2019-07-20 17:14:50

1.Гадаргын усны чанар

Архангай аймгийн Байгаль орчны шинжилгээний лаборатори нь гадаргын усны хяналт-шинжилгээний хөтөлбөрийн дагуу Гичгэнэ-Тариат, Орхон-Өлзийт, Суман-Тариат, Чулуут-Чулуут, Чулуут-Өндөр-Улаан,Цагаан нуур, Өгий нуур, Урд тамир дээд, доод хяналт-шинжилгээний цэгээс усны сорьц авч, нийт 9 сорьцонд химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо.

2019 оны 6-р сард хийсэн Архангай аймгийн гадаргын усны шинжилгээний дүнг усны чанарын гол үзүүлэлтүүдээр MNS 4586-98 усны чанарын стандартай харьцуулан 1 дүгээр хүснэгтэд үзүүллээ.  

1 дүгээр хүснэгт

 

 

Усны объект-

Хяналт-шинжилгээний цэг

Усны чанарын үзүүлэлт, мг/л

О2

БХХ5

ПИЧ

NH4

NO2

PO4

1

Гичгэнэ-Тариат

 

 

2.1

0.10

0.008

0.010

2

Орхон-Өлзийт

 

 

2.4

0.09

0.037

0.005

3

Суман-Тариат

 

 

3.3

0.28

0.001

0.002

4

Чулуут-Өндөр-Улаан

 

 

1.5

0.15

0.009

0.002

5

Чулуут-Чулуут

 

 

2.7

0.07

0.005

0.002

6

Урд тамир дээд

9.30

2.6

0.5

0.07

0.086

илрээгүй

7

Урд тамир доод

9.60

2.4

0.9

0.09

0.006

0.002

8

Цагаан нуур-Тариат

 

 

2.7

0.16

0.001

0.005

9

Өгийнуур-Өгийнуур

 

 

5.3

0.16

0.001

0.010

Усны чанарын стандарт

MNS4586:98

6.0 багагүй

3

10

0.50

0.02

0.10

Тайлбар: БХХ5-биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч, ПИЧ-Перманганатын исэлдэх чанар,  MNS4586-98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламжаас давсан үзүүлэлтүүдийг тодрүүлав.

Гичгэнэ-Тариат Голын хяналт-шинжилгээний цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны орчин рН=7.55 буюу сул шүлтлэг, эрдэсжилт 89.4 мг/л буюу бага эрдэсжилтэй, усны хатуулаг 0.47 мг-экв/л буюу маш зөөлөн устай байв. Усан дахь хялбар исэлдэх органик бодис болон эрдэс азотын агууламж ХА-аас давсан бохирдолгүй, голын ус цэвэр байлаа.

Тэрхийн цагаан нуур Нуурын хяналт-шинжилгээний цэгүүдээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны орчин рН=7.91 буюу сул шүлтлэг, эрдэсжилт 97.5 мг/л буюу  маш бага эрдэсжилтэй, усны хатуулаг 0.53 мг-экв/л буюу маш зөөлөн устай байв. Усан дахь хялбар исэлдэх органик бодис болон эрдэс азотын агууламж ХА-аас давсан бохирдолгүй байлаа.

Орхон-Өлзийт голын хяналт-шинжилгээний цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны орчин рН=8.19 буюу шүлтлэг, эрдэсжилт 176.2 мг/л буюу бага эрдэсжилтэй, усны хатуулаг 0.82 мг-экв/л буюу маш зөөлөн устай байв. Усан дахь хялбар исэлдэх органик бодис ХА-аас давсан бохирдолгүй, нитритийн азотын агууламж өмнөх саруудад хариулахад өндөр гарсан, ХА-тай харьцуулахад 1.7 дахин давсан  байна.

Чулуут Голын хяналт-шинжилгээний цэгүүдээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны орчин рН=7.31-7.72 буюу саармаг болон сул шүлтлэг, эрдэсжилт 79.5-121.5 мг/л буюу бага эрдэсжилтэй, усны хатуулаг 0.39-0.66 мг-экв/л буюу маш зөөлөн устай байв. Усан дахь хялбар исэлдэх органик бодис болон эрдэс азотын агууламж ХА-аас давсан бохирдолгүй, голын ус цэвэр байлаа.

Суман-Тариат Голын хяналт-шинжилгээний цэгүүдээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны орчин рН=7.60 буюу сул шүлтлэг, эрдэсжилт 117.5 мг/л буюу  маш бага эрдэсжилтэй, усны хатуулаг 0.62 мг-экв/л буюу маш зөөлөн устай байв. Усан дахь хялбар исэлдэх органик бодис болон эрдэс азотын агууламж ХА-аас давсан бохирдолгүй байлаа.

Өгий нуур- Өгий нуур Нуурын хяналт-шинжилгээний цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд нуурын усны орчин рН=7.80 буюу сул шүлтлэг, эрдэсжилт 531.4 мг/л буюу их эрдэсжилтэй буюу өмнөх сартай харьцуулахад бага зэрэг буурсан байна, усны хатуулаг 1.79 мг-экв/л буюу зөөлөн устай байв. Бусад хялбар исэлдэх органик бодис болон эрдэс азотын агууламж ХА-аас давсан бохирдолгүй байлаа.

Урдтамир- Цэцэрлэг дээд, Цэцэрлэг доод хяналт-шинжилгээний цэгээс тус бүр 1 удаа сорьц авч, усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд, голын усны эрдэсжилт бага 91.8-115.2 мг/л, орчин рН=7.64-7.92 буюу сул шүлтлэг,  усны хатуулаг 0.39-0.55 мг-экв/л буюу маш зөөлөн устай, хүчилтөрөгчийн горим хэвийн, нитритийн азотын агууламж өмнөх саруудад хариулахад өндөр гарсан, ХА-тай харьцуулахад 4.3 дахин давсан  байна.

 

2.Хаягдал бохир усны хяналт-шинжилгээ

Архангай аймгийн Эрдэнэбулган сумын “Ундарга” цэвэрлэх байгууламжийн хаягдал бохир усны орох, гарах 2 цэгээс усны сорьц авч шинжилгээ хийхэд цэвэрлэх байгууламжуудаас гарч байгаа хаягдал бохир ус цэвэршилт 5.6 % гарсан байна.

Цэвэршүүлээд гарч байгаа усан дахь бохирдуулах бодисын агууламжийг Хүрээлэн буй орчинд нийлүүлэх цэвэршүүлсэн бохир усны стандарт MNS4943:2015 дахь зөвшөөрөгдөх дээд агууламж (ЗДХ)-тай харьцуулахад перманганатын исэлдэх чадвар /ПИЧ/ 4.2 дахин, нийт азотын агууламж 3.7 дахин, жинлэгдэх бодис 4.5 дахин, биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч 6.4 дахин зөвшөөрөгдөх хэмжээс давж бохирдсон байв

АРХАНГАЙ АЙМАГ УС, ЦАГ УУР ОРЧНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ТӨВИЙН БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ЛАБОРАТОРИ